The Dutch Sopranos Website

 
  Print deze pagina

 
  Uit: Het Financieele Dagblad van vrijdag 6 februari 2004

Inspiratiebron voor CEO: maffiabaas Soprano
door: Cees van Lotringen

 
  Managers kunnen veel leren van de tv-held en maffiabaas Tony Soprano. 'Als hij gepassioneerd over de dood kan spreken, dan moet jij dat over prestaties kunnen'

U heeft Tony Soprano, de maffiabaas uit de televisieserie 'The Sopranos', waarschijnlijk nooit als een rolmodel gezien. Ten onrechte, tenminste als we uitgaan van de miljoenen mensen in de Verenigde Staten die zich met hem en zijn familie identificeren. Zo zijn er inmiddels boeken over koken en etiquette (!) uit het rijke leven van de Soprano's op de markt gebracht, tot aan Tony's boxershorts toe.

De bonkige Italiaanse immigrant met zijn gespleten persoonlijkheid wordt nu ook om zijn managemenstijl aangeprezen. Dat doet Deborrah Himsel, een vice-president voor Avon Products, in haar boek Leadership Sopranos style: how to become a more effective boss.

Himsel, die zich binnen Avon Products bezighoudt met bedrijfsorganisatie en management, prijst Tony Soprano aan voor zijn authenticiteit. 'De meeste mensen verhullen wie ze zijn, waardoor de oerkracht van hun karakter niet aan de oppervlakte komt - als ze in een leidinggevende positie zijn dan willen ze niet te empathisch overkomen, omdat ze vrezen dat er misbruik van wordt gemaakt. En ze willen soms ook niet te krachtig overkomen omdat ze vrezen dat mensen zich dan van hen afkeren.' Tony Soprano kent die zelftwijfel niet: het ene moment is hij hard, dan weer zacht; dan onwetend, dan weer wijs; dan wreed, dan weer vol mededogen.

Himsel stelt dat je je charisma kunt ontwikkelen door te formuleren waar je als leider voor staat en door deze beginselen om te zetten in woorden en daden. 'Motiveer jezelf met het beeld van Tony's heilige geloof in de bendecultuur. Als hij gepassioneerd kan spreken over moord en doodslag, dan kun jij dat zeker over resultaten en integriteit.'

Een van de topmanagers die zich 'de Soprano-stijl' van authenticiteit eigen lijkt te hebben gemaakt is Lawrence A. Weinbach, ceo van IT-consultant en servicebedrijf Unisys . Hij stelt dat bestuurders een keuze moeten maken: geliefd worden of effectief zijn. 'Geliefd zijn maakt een ceo niet effectief; gerespecteerd en vertrouwd worden wel.'

Weinbach gaat uit van het principe dat hij met intelligente mensen werkt die de waarheid willen weten. 'Als er goed nieuws is, dan laat ik dat mijn naaste medewerkers vertellen, als er slecht nieuws is, kom ik zelf de boodschap brengen.' En, voegt hij eraan toe, vertel iedereen precies hetzelfde. 'De beste manier om vertrouwen te ondermijnen is door verschillende antwoorden aan verschillende mensen te geven.'

Lawrence Weinbach is een van topmanagers die een bijdrage heeft geschreven voor de bundel How to run a company: lessons from top leaders of the ceo academy, samengesteld door Dennis Carey en Marie-Caroline von Weichs. Carey is vice-chairman van headhuntersbureau Spencer Stuart, von Weichs is 'dean' van de 'ceo-academy', een netwerk waar topbestuurders regelmatig hun ideeën uitwisselen.

'Leiden door te communiceren' neemt Weinbach heel letterlijk. Hij reageert steevast op persoonlijke e-mails en gaat geregeld met ondergeschikten wat drinken. Daar doet hij naar eigen zeggen vitale informatie en kennis mee op. Dat geldt ook voor John Dasburg. Hij vertelt hoe hij in 1990 topman werd van Northwest Airlines , toen hij op een avond gebeld werd door een jonge manager van het bedrijf. Die zei hem dat hij een nieuwe strategie had en zijn baas onmiddellijk wilde spreken. Dasburg was onder de indruk van diens vasthoudendheid en liet hem komen.

In een vier uur durend gesprek liet Dasburg zich overtuigen dat Northwest zijn strategie moest opgeven om zoveel mogelijk hubs te vergaren. Daarentegen moest de luchtvaartmaatschappij haar hubpositie concentreren op drie locaties Aansluitend ging Northwest een strategische alliantie aan met de Nederlandse luchtvaartmaatschappij KLM , zodat geen eindeloos gevecht meer moest worden gevoerd voor landingsrechten in Europa.

Met dit nieuwe strategische perspectief, waarvan Northwest en KLM zeker tien jaar voluit hebben geprofiteerd, kon de luchtvaartmaatschappij nieuwe, talentrijke mensen werven. Een nieuwe strategie verlangt nieuwe mensen en ander gedrag, is de overtuiging van Dasburg. Maar om gedrag te veranderen, is sturing nodig en dat verlangt weer dat informatie snel vergaard en verwerkt wordt, zegt Robert Nardelli, topman van Home Depot.

Nardelli kwam bij het supermarktconcern aan het bewind nadat hem door Jack Welch bij General Electric duidelijk was gemaakt dat niet hij maar Jeff Immelt Welch zou opvolgen. Zo professioneel en vooruitziend als het opvolgingsproces bij GE is gegaan, zo slecht en onvoorbereid gaat het meestal. Anders dan bij de familie van Tony Soprano blijft de baas niet tot zijn (gewelddadige) dood zitten, maar verdwijnt hij doorgaans na relatief weinig jaren. Gemiddeld duurt het bewind van een ceo nog maar vijf jaar, stelt Dennis Carey van Spencer Stuart in zijn bijdrage. Dat geeft weinig tijd om over de volgende generatie na te denken, vooral als de zittende man een sterke charismatische persoonlijkheid is, zoals Cees van der Hoeven bij Ahold.

Toch zijn de schrijvers in How to run a company het erover eens dat het veiligstellen van een soepele overdracht van de macht een belangrijke, zo niet de belangrijkste taak van de bestuursvoorzitter is. 'Niets is belangrijker voor de toekomst van je bedrijf dan de ontwikkeling van je mensen', schrijft John G. Smale, voormalig topman van supermarktconcern Procter & Gamble . De loopbaan van de 'high potentials' moet consequent gestuurd worden. Daarbij moet volgens Smale de raad van commissarissen ('the board') een belangrijke rol spelen, aangezien waarborging van de continuïteit van de onderneming zijn belangrijkste rol is. Bovendien moet de raad op termijn met deze opvolger samenwerken.

Contribuanten aan het boek stellen dat een succesvolle opvolging vooral van de zittende ceo moet worden verwacht; financiële prikkels moeten zorgen dat hij die taak ook daadwerkelijk op zich neemt. Volgens Carey komt het nu steeds vaker voor dat de board de topman twee keer per jaar prangend vraagt: 'Tony, als jij morgen onder een vrachtauto komt, wie moet jou dan opvolgen?' De ceo schrijft zijn voorkeur op in een verzegelde envelop. Deze mag alleen worden geopend als Tony inderdaad onverhoopt overreden wordt.


Cees van Lotringen

Copyright © 2004 Het Financieele Dagblad



 
  Sluit Venster  
  The Dutch Sopranos Website