 |
|
|
| |
|
|
| |
 |
 |
|
| |
|
|
| |
Sopranos kijken met Jaap Spijkers
Fragmenten
Introductie
We zijn allemaal Varkens
Carmela en de priester
Frankenstein
Hey coach
|
|
| |
Twee gezichten |
|
| |
'Een mens kan niet twee
gezichten hebben zonder in verwarring te raken'
(Nathaniel Hawthorne)
Te zien op een plaquette in een van de scholen waar Meadow zich
inschrijft.
|
|
| |
De eerste keer dat we Tony Soprano
zien is tussen de benen door van een vrouw. Het is een bronzen
beeldje dat in de wachtkamer staat van Dr. Jennifer Melfi, zijn
behandelend psychiater. Tony kijkt ernaar met een mengeling
van ontzag en onbegrip, bijna als een kleine jongen. Deze houding
blijft als we hem beter leren kennen gedurende de serie. Een
man tussen de mannen maar een kleine jongen tussen de vrouwen
die zo'n belangrijke rol spelen in z'n leven; zijn vrouw, z'n
moeder en z'n psychiater.
Ondanks z'n geld, z'n auto, z'n bravoure, z'n postuur blijft
hij een kleine jongen. Tony is een beetje dom, soms sluw, niet
echt aantrekkelijk, geen slapjanus maar zeker geen Arnold Schwarzenegger,
slecht gekleed en ontrouw aan alles en iedereen behalve de 'cosa-nostra'
Desondanks is Tony een held, mijn held sowieso en ik ben niet
de enige geloof ik. Een antiheld, dacht ik eerst. Maar toen
ik me verdiepte in het begrip held kwam ik erachter dat Tony
eigenlijk aan alle kenmerken voldoet van de klassieke held.
In het kort gezegd is een held iemand die in staat is de ketens
van het ego te doorbreken. Het ego is in dit geval het grote
IK dat ons onderscheidt van de rest van de groep. Een held in
een verhaal onderneemt iets waar wij ons aan kunnen spiegelen.
Hij of zij maakt een ontdekkingsreis en ontmoet daar de vele
aspecten van zijn persoonlijkheid, die hij aanvankelijk als
buiten zichzelf ervaart, alle boeven, schurken, minnaars en
vrienden kunnen we in onszelf vinden en Tony Soprano vindt deze
voor ons...
Het is de taak van de held al deze verschillen te vinden en
te incorporeren en op zo zichzelf te worden. Op die manier hebben
we al vele helden zien zoeken en vinden. Hamlet, Odysseus, Orestes,
Ben Hur, Humphrey Bogard in Cassablanca, Arnold Schwarzenegger
in the Terminator, Bruce Willis in Armageddon, bijna ieder personage
in Magnolia om er maar een paar te noemen...
Helden bieden ons de mogelijkheid om in die zoektocht mee te
leven, doordat we ons met hen kunnen identificeren. De held
moet daarom eigenschappen en kwaliteiten hebben die universeel
zijn en die we bewonderen.
Maar óók drijfveren die we herkennen zoals wraakgevoelens, lust,
woede, competitie, vaderlandsliefde, eergevoel, idealisme en
wanhoop. Tegelijkertijd moet onze held uniek zijn, niet stereotyp
of abstract. Elk goed ontwikkeld film-karakter moet een unieke
mix zijn van die ideen en driften, liefst zo conflictueus mogelijk
natuurlijk.
Bij het eerste fragment:
Als we met dit in het achterhoofd naar de eerste sequentie van
de Soprano's kijken zien we dat Tony Soprano aan alle vereisten
van de archetypische held voldoet. We zien dat hij weliswaar
bij de maffia zit maar tegelijkertijd dat dit leven hem ziek
maakt, zo ziek zelfs dat hij een paniek-aanval krijgt.
Tony krijgt zoals de helden uit griekse tragedies een teken.
Niet van een bood-schapper, niet van de goden maar van zichzelf,
van z'n eigen lichaam. Dit vertelt ons meteen dat Tony niet
ten strijde zal trekken tegen een leger, een land, een volk
of tegen z'n vader, maar tegen zichzelf.
En de eventuele oplossing of verlossing zal zich alleen maar
dan aandienen als hij in staat is om zichzelf uit z'n eigen
ego-web te bevrijden. Tot zover tamelijk abstract en algemeen.
Werkelijk interessant is het moment waarop Tony Soprano van
algemene held tot een uniek persoon wordt waarmee we gráág meevoelen.
Het eerste moment waarop dat voor mij gebeurt, is als hij in
ochtendjas z'n zwembad inloopt om de eenden te voeren die zijn
neergestreken om in zijn achtertuin een gezin te stichten.
Tony praat tegen ze en vraagt of alles naar wens is. Het eten,
het trapje e.d. De eenden vormen de directe aanleiding waardoor
Tony uiteindelijk bij dr. Melfi terrechtkomt.
Op de dag dat ze uitvliegen en hem achterlaten gaat hij voor
het eerst tegen de vlakte en vallen wij als toeschouwers voor
hem. Een man die dit overkomt kan geen beest zijn, ook al hebben
we hem vlak daarvoor nog iemand zien overrijden en in elkaar
zien slaan.
Deze keuze is exemplarisch voor de hele serie en dat maakt hem
voor mij zo briljant. In wezen worden er hele grote universele
thema's aangesneden die steeds op herkenbare en banale manier
worden uitgewerkt.
Een en ander afgewisseld met alledaagse problemen zoals de opvoeding
van de kleine Sopranootjes, bij welke bakker de beste canolli
te halen is en het runnen van een adviesbureau in zake afvalbeheersing.
We worden al kijkend heen en weer geslingerd tussen metafysiek
en banaliteit met de mens daartussen als wanhopige klungel met
een diep, maar onbewust, verlangen naar verandering en verbetering.
Tekst: Jaap Spijkers
|
|
| |
|
|
| |
|
|
| |
The
Sopranos Experience |
|
| |
top |
|
| |
|
|
| |
|
|
|
 |
|
